عوامل موثر بر ورق استیل در بازار ایران

عوامل موثر بر ورق استیل در بازار ایران

• بازدید:5
• کامنت:0
• سه شنبه, 24 شهریور 1405

مقدمه

قیمت ورق استیل در بازار ایران طی ماه‌های اخیر روندی صعودی و بی‌وقفه را طی کرده است؛ روندی که نه تنها خریداران صنعتی، بلکه فعالان بازار و حتی تولیدکنندگان را نیز غافلگیر کرده است. در شرایطی که انتظار می‌رفت با تثبیت نسبی برخی متغیرهای اقتصادی، قیمت‌ها به تعادل برسند، اما واقعیت بازار چیز دیگری را نشان می‌دهد. پرسش اصلی این است: چه عواملی باعث شده‌اند قیمت ورق استیل در ایران مهار نشود و این سراشیبی صعودی تا کجا ادامه خواهد داشت؟

ریشه‌های جهانی: نرخ نیکل و سیاست‌های اندونزی

بخش قابل‌توجهی از قیمت ورق استیل، به قیمت نیکل به عنوان ماده اولیه اصلی آن گره خورده است. نیکل، به ویژه در گریدهای ۳۰۰ سری استیل، سهم تعیین‌کننده‌ای در بهای تمام‌شده دارد. در ماه‌های اخیر، قیمت نیکل در بازارهای جهانی روندی صعودی به خود گرفته است. بخشی از این افزایش ناشی از سیاست‌های اندونزی به عنوان بزرگ‌ترین تولیدکننده نیکل جهان است. این کشور تصمیم گرفته است سهمیه سالانه استخراج سنگ نیکل را حدود یک‌سوم کاهش دهد و آن را به محدوده ۲۶۰ تا ۲۷۰ میلیون تن برساند. همزمان، فرمول جدید قیمت‌گذاری پایه سنگ نیکل نیز اجرایی شده که ضریب تبدیل ارزش نیکل را برای سنگ با عیار ۱.۶ درصد از حدود ۱۷ درصد به ۳۰ درصد افزایش داده و عناصر همراه مانند آهن و کبالت را نیز وارد محاسبه قیمت کرده است. این تغییرات، هزینه خرید مواد اولیه را برای ذوب‌کنندگان نیکل به طور محسوسی بالا برده است.

در کنار این موضوع، تنش‌های جغرافیایی در خاورمیانه و اختلال در مسیرهای حمل‌و‌نقل نیز مزید بر علت شده است. تنگه هرمز به عنوان یک گلوگاه حیاتی، با اختلال در تردد کشتی‌ها مواجه شده و همین امر تأمین گوگرد مورد نیاز صنایع ذوب نیکل اندونزی را با مشکل روبه‌رو کرده است. اندونزی بخش عمده‌ای از گوگرد مورد نیاز خود را از منطقه خاورمیانه وارد می‌کند و گوگرد، ماده اولیه کلیدی برای تولید اسید سولفوریک در فرآیندهای هیدرومتالورژی نیکل است. گزارش‌ها نشان می‌دهد که ظرفیت تولید کارخانه‌های فرآوری نیکل در اندونزی بیش از ده درصد کاهش یافته است.

در سطح جهانی نیز گزارش‌های نهادهای تخصصی از جمله گروه مطالعات بین‌المللی نیکل حاکی از آن است که تقاضای جهانی نیکل در حال رشد است، در حالی که تولید ممکن است کاهش یابد. پیش‌بینی شده است که مصرف نیکل اولیه در جهان از حدود ۳.۶ میلیون تن در سال ۲۰۲۵ به ۳.۷۵ میلیون تن در سال ۲۰۲۶ برسد، اما تولید ممکن است با کاهشی حدود ۴.۲ درصدی به ۳.۷۲ میلیون تن برسد. این یعنی بازار جهانی نیکل برای نخستین بار از سال ۲۰۲۱ با کسری عرضه مواجه خواهد شد. چنین پیش‌بینی‌ای، خود به خود انتظارات تورمی را در بازار نیکل و به تبع آن استیل تقویت می‌کند.

عوامل موثر بر ورق استیل در بازار ایران

اما پرسش اینجاست که چرا این تحولات جهانی باید این‌قدر سریع و شدید بر قیمت ورق استیل در ایران اثر بگذارد؟ پاسخ در ساختار وابسته بازار ایران نهفته است. بخش عمده‌ای از ورق استیل مصرفی در کشور، یا به صورت واردات مستقیم تأمین می‌شود و یا در داخل از مواد اولیه وارداتی تولید می‌گردد. بنابراین، هر نوسانی در نرخ نیکل و قیمت‌های جهانی استیل، با یک ضریب تشدیدکننده به بازار ایران منتقل می‌شود.

عامل دوم، نرخ ارز است. بازار ایران به طور ساختاری به تغییرات نرخ ارز حساس است و هر جهش در قیمت ارز، بلافاصله در قیمت کالاهای وارداتی و مواد اولیه بازتاب می‌یابد. ترکیب افزایش نرخ نیکل در بازار جهانی با جهش نرخ ارز، یک اثر مرکب ایجاد می‌کند که قیمت ورق استیل را به شکلی نامتناسب بالا می‌برد.

عامل سوم، محدودیت‌های تجاری و موانع واردات است. هرگونه سخت‌گیری در فرآیند ثبت سفارش، تخصیص ارز یا ترخیص کالا از گمرک، عرضه را محدود می‌کند. وقتی عرضه در برابر تقاضای نسبتاً پایدار یا حتی فزاینده قرار می‌گیرد، قیمت‌ها به سمت بالا حرکت می‌کنند. این موضوع به ویژه در ماه‌هایی که تقاضای فصلی صنایع افزایش می‌یابد، تشدید می‌شود.

تقاضای داخلی و رفتار بازار

در سمت تقاضا نیز عوامل متعددی فعال هستند. صنایع مصرف‌کننده ورق استیل در ایران گسترده‌اند: از تجهیزات آشپزخانه صنعتی و لوازم خانگی گرفته تا صنایع غذایی، دارویی و پتروشیمی. بسیاری از این صنایع ناچارند مواد اولیه خود را در هر شرایطی تأمین کنند، زیرا توقف خط تولید برای آن‌ها هزینه‌ای بسیار بیشتر از پذیرش قیمت بالاتر دارد. همین انعطاف‌پذیری پایین تقاضا، به فروشندگان اجازه می‌دهد قیمت‌ها را با شیب تندتری افزایش دهند.

از سوی دیگر، انتظارات تورمی خود به یک عامل خودتقویت‌کننده تبدیل می‌شود. وقتی خریداران پیش‌بینی می‌کنند قیمت‌ها در هفته‌های آینده بالاتر خواهد رفت، خریدهای احتیاطی و انبارداری را افزایش می‌دهند. این رفتار، تقاضای مقطعی را بالا می‌برد و به افزایش بیشتر قیمت دامن می‌زند. در چنین فضایی، بازار به جای آنکه به سمت تعادل حرکت کند، در یک چرخه صعودی گرفتار می‌شود.

پیامدها برای صنعت و مصرف‌کننده

افزایش شدید قیمت ورق استیل، پیامدهای سنگینی برای صنعت کشور دارد. تولیدکنندگان تجهیزات آشپزخانه صنعتی، سازندگان مخازن و فعالان صنایع غذایی، همگی با افزایش بهای تمام‌شده مواجه می‌شوند. بخشی از این هزینه به مصرف‌کننده نهایی منتقل می‌شود و بخشی دیگر، حاشیه سود تولیدکننده را می‌خورد. در پروژه‌های بزرگ‌تر مانند پالایشگاهی یا پتروشیمی، افزایش قیمت ورق استیل می‌تواند به تأخیر در اجرا یا حتی بازنگری در برآوردهای مالی منجر شود.

در سطح کلان نیز، تداوم این روند می‌تواند به کاهش رقابت‌پذیری صنایع داخلی در برابر رقبای منطقه‌ای منجر شود. وقتی مواد اولیه گران‌تر تمام شود، محصول نهایی نیز گران‌تر خواهد بود و این یعنی سهم بازار از دست می‌رود.

چشم‌انداز پیش رو

آیا می‌توان انتظار داشت قیمت ورق استیل در بازار ایران به زودی مهار شود؟ با توجه به عواملی که بررسی شد، پاسخ کوتاه این است: بعید است. تا زمانی که نیکل در بازار جهانی روند صعودی داشته باشد، نرخ ارز در ایران نوسان‌های جهشی را تجربه کند و موانع تجاری پابرجا باشند، فشار صعودی بر قیمت ورق استیل ادامه خواهد داشت. مهار قیمت‌ها نیازمند ترکیبی از ثبات ارزی، تسهیل واردات و کاهش ریسک‌های ژئوپلیتیک است؛ ترکیبی که در کوتاه‌مدت دست‌یافتنی به نظر نمی‌رسد.

در چنین شرایطی، خریداران و صنایع مصرف‌کننده باید استراتژی‌های خود را بر پایه پذیرش نوسان و برنامه‌ریزی بلندمدت بنا کنند، نه بر امید به بازگشت سریع قیمت‌ها به سطوح پیشین. سراشیبی صعودی، حداقل در میان‌مدت، مسیر غالب بازار خواهد بود.